Nancy Koen Levi 

Uzman Klinik Psikolog  


Güneş ışığını bolca gördüğümüz, günlerin daha uzun, havaların ise sıcak olduğu yaz günlerinden yavaş yavaş sonbahar mevsimine geçiş yapıyoruz. Doğada olan değişiklikler gibi bizim de zihnimizde ve bedenimizde birtakım değişiklikler oluyor.  Bu değişikliklere uyum sağlamaya çalışırken kimi zaman daha fazla uyumak isteyebiliyor, kimi zamansa sıcak bir yerde olmanın hayalini kurabiliyoruz. 


Aynı zamanda, havanın soğuması, günlerin kısalması ve güneşi daha az görmemizle birlikte sabah uyanmakta güçlük çekme, dinç ve enerjik uyanamama, konsantrasyonda bozukluk, enerji kaybı gibi belirtilerle karşı karşıya kalabiliyoruz. Bu belirtiler akla mevsimsel depresyonu getiriyor. Mevsimsel depresyonun habercisi,  sürekli mutsuzluk hali, kaygılı olma, çökkün duygudurum, rutin işlerde isteksizlik, uyku alışkanlığında bozukluk, iştah azalması veya artması da olabilir. 


Yapılan araştırmalar, mevsimsel depresyonun çoğunlukla Eylül ve Ekim aylarında başladığını, ardından ilkbaharın gelmesiyle azaldığı ve Mayıs ayı gibi büyük oranda ortadan kalktığını göstermektedir. 


Mevsimsel depresyonun başlıca sebebi güneş ışığının azalması ve kişiye gereken enerjiyi vermemesi olarak görülmektedir. Güneş ışığının yeterince alınamaması bedendeki hormon dengelerinin değişmesine sebep olabilmektedir.  Vücudumuzda önemli görevleri olan seratonin ve melatonin, vücutta uyku ve uyanıklık döngüsü ile enerji ve ruh halinin düzenlenmesinde önemli rol oynamaktadır. Bu hormonlardaki dengenin bozulması da mevsimsel depresyonu tetiklemektedir. 


Mevsimsel depresyon sadece insanların değil aynı zamanda doğadaki birçok canlının da karşı karşıya kaldığı bir durumdur. Özellikle kış aylarını uykuda geçiren hayvanlar sakinlik sürecini kış uykusuna yatarak geçirmektedirler. Aynı zamanda geçmişte depresyon tanısı almış kişilerin kış aylarında depresif ruh hallerinin tekrar etmesi olasıdır. 


Mevsimsel depresyonla karşı karşıya kalındığında neler yapılabilir? 


  • Dışarıda güneş olmasa da, açık havada yürüyüş yapmak vücudun güneş ışığı almasına yardımcı olur.
  • Düzenli beslenme ve uyku vücudun dengesi için çok önemlidir. 
  • Yeni plan ve program yapmak zihni dinç tutacağından depresyondan uzaklaşılmasına yardımcı olur. 
  • Asansöre binmek yerine merdivenleri kullanmak ya da arabayı biraz uzağa park ederek yürümek gibi küçük egzersizleri hayata dahil etmeye çalışmak bedeni hareketli tutar.
  • Bir uzmanla çalışmak, mevsimsel depresyonu olan kişilerin kendilerini kötü hissetmelerine sebep olan olumsuz duygu ve düşüncelerine yoğunlaşarak, bunları anlamalarına ve dönüştürmelerine yardımcı olur. Böylelikle kişiler mevsimsel depresyonla başa çıkma yolları öğrenirler. 
  • Gerektiği taktirde bir psikiyatrist ile görüşerek ilaç desteği alınabilir. 
  • Bazı ülkelerde yoğun olarak fototerapi denilen ışık terapisi de kullanılmaktadır. Vücuda alınan ışık miktarı arttıkça depresyon semptomları azaldığından, özellikle kış aylarında bu terapi önerilmektedir. 


Kaynakça:


Lurie SJ, Gawinski B, Pierce D ve Rousseau SJ ( 2006). Seasonal Affective Disorder. Am Fam Physician 74 (9)1521-1524

http://www.webmd.com/depression/guide/seasonal-affective-disorder



Nadis Danışmanlık ©2011