Aslı Candan Kodalak
asli@nadisdanismanlik.com
Uzman Psikolog – Eğitmen

Bir çocuğun yaratıcılık potansiyeli, anne ve babasından edinmiş olduğu kalıtımsal özelliklere büyük ölçüde bağlıdır. Bu potansiyelin ortaya konabilmesi içinse, hem kalıtımsal özellikler hem de anne ve baba tarafından oluşturulmuş çevrenin özellikleri etkilidir. Çocuğun fiziksel, zihinsel, sosyal ve duygusal gelişiminin erken yaşlardan itibaren anne ve baba tarafından desteklenmesi en temel görev niteliğindedir. Çocuğun yaratıcılığını erken dönemde aktif bir şekilde desteklemeye başlamak ise onun gelişiminde ve geleceğinde çok etkili olacak olan altyapıyı hazırlamak demektir. Anne ve baba için, hazırladıkları bu altyapı ile yaratıcı çocuklar yetiştirmek mümkündür.

Anne ve babalar, çocukları üzerinde çok büyük etkiye sahiptirler. Kendi tutum ve düşünceleri, davranış şekilleri, iletişim ve problem çözme becerileri ile çocuklarına “ilham verir” ve “model” olurlar. Çocuğun yaşamındaki bu büyük etkilenme süreci, anne ve baba tarafından oluşturulan zengin bir çevre ile desteklendiğinde çocuğun yaratıcılığının gelişmesinde büyük adımlar atılabilir. Anne ve babalar çeşitli materyal, aktivite ve oyunlar ile oluşturdukları ortamda, çocuğun kendine özgü bireysel farklılıklarını, yeteneklerini, ilgi ve tercihlerini göz önünde bulundurmalıdırlar. 

Araştırmalar, anne ve babanın çocuktaki yaratıcılığı destekleyici tutum ve davranışlarının (örn., olumlu model olmak, uygun ödül ve övgüler, hayal gücüne izin veren oyun ve aktiviteler vb.) oldukça etkili olduğunu göstermektedir. Örneğin anne ve babalar, sadece oyuncaklar ile değil, çeşitli materyaller aracılığıyla çocukları ile yaratıcılığı geliştiren aktivitelerde bulunabilirler. Evde kullanılmayan kutu, kavanoz, boş rulo, kurdele, düğme vb. materyaller; doğada kolaylıkla bulunabilecek çeşitli dal, yaprak, taş, kozalak vb. materyaller; kağıtlar, kalemler, boyalar vb. birçok malzeme kullanılabilir. Anne ve babalar, çocuk için olumlu bir gelişim ortamı yaratırken çocuk ile olan etkileşimlerin ve paylaşımların gücünden yararlanabilirler. Örneğin, birlikte hikayeler okumak, dinlemek, anlatmak, yorumlar yapmak, sorular sormak ve çocuğun kendi hikayelerini anlatmasına fırsat vermek paylaşımı arttırıcı ve hayal gücünü geliştirici özellikte aktiviteler olacaktır.
Yaratıcı çocuk yetiştirirken anne ve babaların dikkat etmesi gereken noktalar:
• Anne ve baba, kendi yaratıcılıkları konusunda farkındalık sahibi olmalı ve bu özelliklerini geliştirmek üzere çaba göstermelidirler.
• Anne ve babanın, her çocuğun kendine özgü olduğunu, diğer çocuklardan ve kendilerinden “farklı bir birey” olduğunu kabul etmeleri gereklidir. 
• Anne ve baba, çocuğun merakını uyandıracak ve ilgisini çekecek bol ve çeşitli uyaranlı ve zengin materyalli bir çevre sunarak, çocuğa keşif fırsatı sağlamalıdırlar.
• Anne ve baba, yaratıcılığın yalnızca “sanat” aktivitelerinden ibaret olmadığını, yaşamın birçok alanında yaratıcılık becerilerinin ortaya çıkabileceğini ve geliştirilebileceğinin bilincinde olmalıdırlar.  
• Anne ve baba, çocuğun soru sormasını, sorulara farklı cevaplar vermesini, araştırmasını, sorgulamasını engellememeli, aksine desteklemelidirler.
• Anne ve baba, çocuğun “aktif katılımcı” olduğu oyunlar ve aktivitelerde bulunmalıdırlar. Oyunun çocuğun “en önemli işi” olduğunu, çocuğun oyun aracılığı ile hayal gücünü ortaya koyabildiğini, duygu, düşünce, istek ve arzularını ifade edebildiğini, oynayarak ve eğlenerek öğrenmenin daha etkili olduğunu unutmamalıdırlar.
• Anne ve baba, katı kurallar ve düşünce yapıları, baskı ve otorite, olumsuz eleştiride bulunmanın ve hayal gücünü engellemenin, yaratıcılığın gelişiminin önündeki en büyük engeller olduğunu unutmamalı, çocuğun düşünce ve davranışlarına saygı duymalıdırlar.
• Anne ve baba, çocuk kendi güçlü ve zayıf yönlerini keşfederken, koşulsuz bir sevgi ve kabullenme ile onun yanında olmalıdırlar. 

Kaynakça
Çelebi Öncü, E. (2010). Erken Çocukluk Döneminde Yaratıcılık ve Geliştirilmesi. Ankara: Pegem Akademi.
Dağlıoğlu, H. E. (2011). The development and support of creativity in early childhood period. International Online Journal of Educational Sciences, 3(2), 594-618.
Kemple, K. M. & Nissenberg, S. A. (2000). Nurturing creativity in early childhood education:
Families are part of it. Early Childhood Education Journal (28)1, 67-71.


Nadis Danışmanlık ©2011